عارض شده ، مىخواهد برگردد ، به طورى كه برگشتن او جزو سفر معصيت حساب نشود ، مانند اين كه علّت برگشتن او هدف مستقلّ ديگرى - نه رجوع به وطنش - باشد ، بايد نماز را شكسته بخواند و گرنه بعيد نيست كه تمام خواندن ، بر او واجب باشد و احتياط آن است كه جمع بخواند . ( 1 ) مسألهء 21 - سفر كسى كه براى هوسرانى به شكار مىرود به سفر معصيت ملحق مىشود ، كما اينكه دنياپرستان چنين مىكنند ، ولى اگر براى تهيّهء معاش و روزى به صيد برود ، بايد شكسته بخواند و همچنين اگر براى تجارت به صيد برود بايد روزه را بشكند و امّا نسبت به نماز مورد اشكال است و احتياط آن است كه جمع بخواند و اگر سفرش تنها به قصد تفريح باشد ، ملحق به سفر معصيت نمىشود و لذا تمام خواندن بر او واجب نيست . ( 2 ) ششم آنها - از كسانى كه خانه به دوش هستند ، نباشند مانند بعضى از باديه‌نشينهايى كه در بيابانها مىگردند و در محلى كه آب و گياه و چراگاه هست ميمانند و جاى معيّنى را انتخاب نمىكنند ( و بعد از چندى به جاى ديگر مىروند ) و ملوانها و كشتيبانهايى كه خانه‌شان خود كشتى است ، از اين قبيل مىباشند ، پس بر همهء اينان واجب است كه در چنين سفرهايى كه محدودهء كار و معمولشان است ، نماز را تمام بخوانند ، ولى اگر براى مقصد ديگرى ، مانند حج يا زيارت و مانند اينها ، مسافرت كنند بايد مثل ديگران نماز را شكسته بخوانند و اگر يكى از اينان ، براى انتخاب منزل مخصوصى يا براى پيدا كردن محل آب و گياه ، مثلا به مقدار مسافت راه برود ، در اينكه قصر بر او واجب است يا تمام ، مورد اشكال است و بايد احتياطا جمع بخواند و اين احتياط ترك نشود . ( 3 ) هفتم آنها - سفر كردن ، پيشه و كار او نباشد ، مثل باربرها و راننده‌ها و مانند اينها ، و ملوان و كشتيبانى كه خارج از كشتى منزل دارند و هدايت كشتى را براى خود حرفه قرار داده‌اند از اين قبيل مىباشد . ولى اگر منزلشان خود كشتى باشد ، از صنف قبلى هستند و در هر حال بر همهء اينها واجب است در سفرى كه كارشان است ، نماز را تمام بخوانند - اگر چه سفر براى خودشان و نه براى غيرشان - باشد ، مثل اينكه باركش اثاث خود و خانواده‌اش را از جايى به جايى ببرد . ولى در سفرى كه كارشان نيست ، مثل اينكه اگر كشتيبان دست از كشتى بردارد و براى زيارت يا غير آن برود ، بايد نماز را قصر بخواند و ميزان آن است كه سفر كردن به عنوان شغل و كارش صدق كند و اين معنى وقتى تحقق پيدا مىكند كه تصميم بر آن بگيرد و مقدار قابل توجهى هم براى اين كار سفر بكند و در صدق آن دو يا چند مرتبه سفر كردن ، لازم نيست البته بعيد نيست كه در سفر اوّل ، قصد بر